Κατὰ τὸν Ἠσύχιο οἱ Λάκωνες ὀνομάζουν ἑλλὰ τὴν καθέδρα. Ἑπομένως καὶ τὸ ὄνομα Ἑλλὰς πιθανὸν νὰ σημαίνει τὴν καθέδρα τῶν ἀνθρώπων, τὴ χώρα τῶν αὐτοχθόνων ἀνθρώπων, κάτι ποὺ ἀπέδειξαν καὶ ἔρευνες τοῦ DNA καὶ ἀρχαιολογικὲς ἔρευνες, ἀφοῦ πρὶν 200.000 ± 40.000 ἔτη ἔχουμε τὸ κρανίο τῶν Πετραλώνων [1],...

Ένας παλαιός αείμνηστος Θεσπρωτός, χωρίς πολλά γράμματα, ήξερε απ’ έξω τη γραμματική και το συντακτικό της αρχαίας ελληνικής. Και μάλιστα στη δεκαετία του 70, όπως μαρτυρούν νεαροί της εποχής εκείνης, τους συγκέντρωνε και τους έκανε μαθήματα και τους μετέδωσε τη γνώση των αρχαίων ελληνικών....

Οἱ Ἀρχαῖοι Μακεδόνες, ὅπως παραδέχονται σοβαροὶ καὶ ἀντικειμενικοὶ ἱστορικοὶ ἐρευνητές, ἦταν μία ἀπὸ τὶς ἀρχαιότερες ἑλληνικὲς φυλές, μὲ ἰδιαίτερη γλωσσική, διαλεκτολογικὴ συγγένεια πρὸς τοὺς Αἰολεῖς καὶ Δωριεῖς. Ὁ μεγάλος ἐπικὸς ποιητὴς Ἡσίοδος, ἀναζητώντας τὶς ρίζες τῶν πρωτοελληνικῶν φύλων,...

Ένα όνειρο των Ελλήνων που μένουν στη Ρωσία, που δεν είναι άλλο από τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στη δημόσια εκπαίδευση, πήρε πλέον σάρκα και οστά. Το τελευταίο βήμα έγινε, και έτσι από τις 29 Δεκεμβρίου 2016 τα σχολικά εγχειρίδια της ελληνικής είναι επίσημα στη λίστα των εκπαιδευτικών...

Οἱ ἰδιότητες αὐτές, πολὺ περιληπτικά, εἶναι οἱ ἑξῆς: 1. Ἡ μόνη γλῶσσα στὸν κόσμο ποὺ ὁμιλεῖται συνεχῶς ἐπὶ 4000 ἔτη. Ὅλες οἱ ὁμηρικὲς λέξεις ἔχουν διασωθεῖ στὴν παραγωγὴ τῶν λέξεων καὶ κυρίως στὰ σύνθετα. Π.χ. μπορεῖ σήμερα νὰ λέμε νερό (ἐκ τοῦ νηρόν, ἐξ οὗ καὶ Νηρηίδες, Νηρεὺς κ.λπ.), ἀλλὰ τὰ...

Εἶναι παρήγορη ἡ ἀναζωπύρωση τοῦ ἐνδιαφέροντος γιὰ τὴ νεοελληνική μας γλῶσσα. Καὶ ἀκόμα πιὸ παρήγορο ὅτι τὸ ἐνδιαφέρον αὐτὸ δὲν ἐξαντλεῖται στοὺς ἀκαδημαϊκοὺς κύκλους. Πληθαίνουν οἱ συμπολῖτες μας ποὺ πονᾶνε τὴ γλῶσσα, μελετοῦν κείμενα, ὁμιλοῦν προσεκτικά, ἀρθρογραφοῦν γιὰ γλωσσικὰ ζητήματα καὶ ἂς...

Στὸ λυκαυγὲς τοῦ 21ου αἰῶνα ἡ Ἑλλάδα βρίσκεται ἐγκλωβισμένη μέσα σὲ λάθη πολιτικῶν, ποὺ τὴν ἔχουν ὁδηγήσει σὲ μία ἄγονη καὶ αὐστηρὴ δημοσιονομικὴ πολιτική. Ὅλοι ἔχουν ἐπικεντρώσει τὸ ἐνδιαφέρον τους μόνο στὴν τρέχουσα οἰκονομικὴ κατάσταση καὶ παραβλέπουν, ἀκούσια ἢ ἑκούσια, τὸ γεγονὸς ὅτι ὑπάρχει...

Ὅταν ἀναφέρεται κανεὶς στὴ θέση ποὺ ἔχουν τὰ ἐκκλησιαστικὰ κείμενα στὴν Ἐκπαίδευση, εἶναι ἀνάγκη πρῶτα νὰ ἀναλογισθεῖ τὴ γενικότερη θέση ποὺ κατέχει ὁ Λόγος τῆς Ἐκκλησίας στὸ σχολεῖο. Τὰ τελευταῖα χρόνια γινόμαστε μάρτυρες μίας ἐκπαιδευτικῆς πολιτικῆς ἰδεολογικοῦ χαρακτῆρα, ἡ ὁποία, ἔχοντας ὡς...

Ὁ Ποντιακὸς Ἑλληνισμός, ὡς τμῆμα τοῦ εὐρύτερου ἑλληνισμοῦ, ἔχει νὰ ἐπιδείξει, στὴν ἱστορική του διαδρομή, ὁρισμένα γεγονότα ἢ ὁρισμένες περιόδους, ποὺ ἄνετα ξεχωρίζουν ὄχι μόνο γιὰ τὸ μεγαλεῖο ἀλλὰ καὶ γιὰ τὴ μοναδικότητά τους. Στὰ μοναδικὰ καὶ μεγαλειώδη αὐτὰ γεγονότα τῆς Νεότερης καὶ Σύγχρονης...

  H ιταλική Γερουσία ζητάει από την κυβέρνηση της χώρας να καταθέσει πρόταση στην UNESCO για να αναγνωριστούν τα λατινικά και τα ελληνικά, ως άυλη «πολιτιστική κληρονομιά της ανθρωπότητας», στην Ευρώπη και πέρα από αυτήν γιατί λειτουργούν ως «ενοποιητικό στοιχείο του δυτικού...

Ἡ γλῶσσα εἶναι ἀπὸ τὰ κατ᾿ ἐξοχὴν γνωρίσματα τοῦ ἀνθρώπου, ποὺ μὲ μοναδικὸ τρόπο πλούτισε ὁ Δημιουργὸς τὸ πλάσμα του. Ὁ λόγος μας ὡς λογικὴ ταυτίζεται μὲ τὸν λόγο μας ὡς γλωσσικὴ ἔκφραση. Κάθε ἄνθρωπος, ὡς ξεχωριστὴ ὕπαρξη, ἐκφράζεται μὲ τὸν δικό του τρόπο ἂν καὶ χρησιμοποιεῖ τὴν ἴδια γλῶσσα μὲ τὸ...

Πολιτισμοὶ καὶ γλώσσες Ἄν οἱ γλώσσες εἶναι τὸ «ροῦχο» τῶν πολιτισμῶν, ἄν, ὅπως ο Wittgenstein ἐπισημαίνει χαρακτηριστικά, τὰ ὅρια τῆς γλώσσας ταυτίζονται μὲ τὰ ὅρια τοῦ κόσμου ποὺ ὁ κάθε πολιτισμὸς ὁριοθετεῖ μὲ τὴ δράση καὶ τὴν παρουσία του, τὸ ἑλληνικὸ ἀλφάβητο καὶ ἡ πολύχρονη ἱστορία του...

Τὶς στιγμὲς τοῦτες ποὺ τυπώνονται στὸ χαρτὶ οἱ ἀκόλουθες σκέψεις, προσπαθώντας νὰ αἰτιολογήσουμε τὸν πιὸ πάνω τίτλο γιατὶ εἶναι χρήσιμα τὰ Α.Ε., αὐθόρμητα ἦλθε στὸν νοῦ μας ὁ πηχυαῖος τίτλος ἑνὸς ἐπιστημονικοῦ ἄρθρου δύο σπουδαίων ἐπιστημόνων Ἀμερικανῶν στοχαστῶν, ποὺ μόλις πρὸ μιᾶς δεκαετίας...

Πρόσφατα ἀσχοληθήκαμε στὴν τάξη μὲ τὸ διήγημα τοῦ Γιώργου Ἰωάννου: «Νὰ ‘σαι καλά, δάσκαλε», ὅπου ἕνας νεαρὸς φιλόλογος, σὲ κάποιο χωριὸ τῆς ἑλληνικῆς ὑπαίθρου, κατάφερε νὰ κάνει τοὺς μαθητές του νὰ νιώσουν περήφανοι γιὰ τὴ γλώσσα τους, τὰ τραγούδια τους, τὴν παράδοση τοῦ τόπου τους καὶ νὰ μὴν τὰ...

Η καταγωγή της ποντιακής διαλέκτου από την ιωνική διάλεκτο της αρχαίας ελληνικής είναι γνωστή και αναμφισβήτητη, γεγονός το οποίο θεμελιώνεται όχι μόνο ιστορικά αλλά και γλωσσολογικά. Αυτό δεν σημαίνει, όμως, ότι η ποντιακή διάλεκτος συντηρεί απλώς λεκτικά λείψανα της ιωνικής, αλλά ότι συνδέεται...

Ἡ ὡραιότητα τῆς λειτουργικῆς γλώσσας ἀλλὰ καὶ ἡ ἁγιότητά της πηγάζουν τόσο ἀπὸ τὴ Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ὅσο καὶ ἀπὸ τὴν κληρονομικὴ διαδοχή της ἀπὸ τοὺς Ἀποστόλους. Τὸ Ἅγιο Πνεῦμα ὡς τρίτο πρόσωπο τῆς Ἁγίας Τριάδος, μὲ τὴν παρουσία του στὴ ζωὴ τῆς ἐκκλησίας, ἔρχεται νὰ συνεχίσει τὸ ἔργο τοῦ...

Οἱ Μεγάλοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, ἐκτὸς ἀπὸ σπουδαῖοι θεολόγοι, ὑπῆρξαν καὶ ἐξαιρετικοὶ γνῶστες τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς γραμματείας. Ἀκολουθῶντας, λοιπόν, τὴν παράδοση τοῦ ἀττικισμοῦ συμμορφώνονται πρὸς τὸ γλωσσικὸ ἰδίωμα τῶν Ἀττικῶν συγγραφέων τοῦ 5ου καὶ 4ου αἰώνα π. Χ., ὅπως αὐτὸ διατηρεῖται στὶς...

«Προφανῶς εἶναι παρά φύσιν αὐτό πού συμβαίνει σήμερα, νά διδάσκονται τρεῖς ὧρες Ἀρχαῖα καί δύο Νέα Ἑλληνικά στήν Α´ Γυμνασίου», δήλωσε ἐσχάτως ὁ  ὑπουργός Παιδείας τῆς κυβέρνησης, πού -ὑποβοηθούμενη καί ἀπό συμπλέοντες τῶν ἄλλων παρατάξεων- καθιερώνει τά ὄν­τως παρά φύσιν ὡς κατά φύσιν καί τά...

Ἡ γλῶσσα τοῦ Ὁμήρου συνδέεται ἀναπόσπαστα μὲ τὴν Ἑλλάδα καὶ ἡ Ἑλλάδα μὲ τὴν γλῶσσα καὶ τὸν πολιτισμό. Εἶναι ἀναμφίβολα τὸ μέγιστο πολιτιστικὸ ἀγαθὸ ἡ γλώσσα, ὅσο κι ἂν αὐτὸ σήμερα δὲν τὸ κατανοοῦμε. Ἐν τούτοις οἱ λίγοι μποροῦν νὰ τὸ καταλάβουν. Καὶ αὐτὴ ἡ γενικὴ ἀρχὴ ἰσχύει γιὰ ὅλες τὶς γλῶσσες,...

Μέσα στὸ κύλισμα τῶν αἰώνων ἐμφανίσθηκαν πολλοὶ κατακτητές, στρατηλάτες, πολέμαρχοι, ἐπαναστάτες, μεγάλες φυσιογνωμίες, ὅλοι μεγάλοι σὲ κάτι, ἀκόμη καὶ στὸ ἔγκλημα. Κανένας ὅμως, ἀπολύτως κανένας, δὲν ὑπῆρξε σὰν τὸν Ἀλέξανδρο Γ΄ τὸν Μακεδόνα, τὸν μέγιστο τῶν Ἑλλήνων. Ὅλοι αὐτοὶ συγκρινόμενοι μὲ...